Bạc láp mòn từ từ, nên người đi tàu hay quen dần với tiếng rung và độ rơ của trục, đến khi hỏng hẳn mới thay. Có bốn dấu hiệu kiểm được ngay khi tàu lên đà, phần lớn không cần dụng cụ đắt tiền. Gặp một dấu hiệu rõ rệt, hoặc nhiều dấu hiệu nhẹ cùng lúc, thì nên kiểm tra kỹ trước khi cho tàu chạy tiếp.
1. Trục rơ khi nâng thử
Khi tàu lên đà, nâng nhẹ hoặc lắc đầu trục phía chân vịt. Trục dịch chuyển rõ trong bạc là dấu hiệu khe hở đã rộng. Bạc mới cũng có khe hở nhỏ theo thiết kế để màng nước hình thành, nên rơ rất nhẹ là bình thường. Cần số cụ thể thì đo khe hở bằng thước lá hoặc đồng hồ so, rồi so với khe hở ban đầu của bạc.
Lòng bạc mới trông thế nào
2. Tàu rung khi chạy
Khe hở lớn làm trục lắc theo vòng quay, thường rung rõ ở một dải vòng tua nhất định. Tuy nhiên rung còn do chân vịt hoặc trục cong, nên chỉ coi đây là dấu hiệu cần kiểm tra thêm chứ chưa đủ để kết luận bạc hỏng.
3. Có tiếng lạ từ khu vực ống bao
Tiếng mới xuất hiện ở chỗ gần ống bao khi trục quay, mà trước đây không có, cần được xem xét. Bạc cao su làm việc nhờ màng nước giữa trục và bạc, nên hãy kiểm tra trước xem nước làm mát có chảy qua bạc đều không.
4. Rãnh nước mòn khoảng một nửa
Rãnh nước chạy dọc thân bạc để làm mát, bôi trơn và cuốn cát bùn ra ngoài. Rãnh mòn nông thì nước đi ít hơn và cát khó thoát hơn. Cách kiểm: so độ sâu rãnh với một bạc mới cùng cỡ. Rãnh còn khoảng một nửa thì nên thay.
Bạc mòn nhanh đến mức nào
Tốc độ mòn khác nhau nhiều theo nước tàu chạy. Đo khe hở trên các tàu lên đà thay bạc sau 1,5 đến 5 năm sử dụng cho thấy rõ mức chênh:
| Nước tàu chạy | Khe hở tăng mỗi năm | Tuổi thọ bạc ghi nhận |
|---|---|---|
| Nước biển sạch | Khoảng 0,13–0,16 mm | Dùng được nhiều năm |
| Nước nhiều cát, bùn (cửa sông, sông nội địa, tàu nạo vét) | Khoảng 0,6–1,0 mm | Khoảng 1,5–2 năm |
Số liệu đo trên bạc cao su bôi trơn bằng nước nói chung, không phải số bảo hành của bạc Trí Tuệ. Bảng chỉ để thấy nước đục làm bạc mòn nhanh hơn nhiều lần.
Kiểm trục trước khi đặt bạc mới
Trục mòn thì bạc mới vừa lắp đã vượt khe hở. Hãy đo trục ở đoạn chưa mòn, thường nằm ngoài vùng tiếp xúc với bạc, chứ không đo ngay chỗ mòn, nếu không bạc mới sẽ rộng và gây rơ trục. Cách đo đầy đủ xem ở bài Cách đo kích thước bạc.
Chụp ảnh bạc cũ, ghi ba số đo và loại tàu, nhắn Zalo 0907 299 899. Kỹ thuật viên xem ảnh rồi tư vấn dòng bạc phù hợp, ví dụ bạc vỏ đồng thau.
Câu hỏi thường gặp
Tàu rung thì chắc chắn do bạc hỏng?
Không chắc. Rung còn do chân vịt, trục cong và nhiều nguyên nhân khác. Nên đối chiếu với trục rơ và rãnh nước mòn trước khi kết luận.
Trục đã mòn thì bạc mới có dùng được không?
Trục mòn nhiều làm khe hở của bạc mới rộng ngay từ đầu, nên cần kiểm tra trục trước. Gửi ảnh và số đo qua Zalo để kỹ thuật viên tư vấn.
Nên thay bạc đúng lúc nào?
Khi tàu lên đà là lúc dễ kiểm tra và thay nhất. Nếu thấy các dấu hiệu trên mà chưa lên đà được, hãy hỏi kỹ thuật viên để biết có nên tiếp tục chạy hay không.