Tàu chạy sông và cửa sông hay thay bạc sớm hơn tàu chạy biển. Nước đục chứa cát và bùn, mà bạc cao su làm việc nhờ chính dòng nước đó. Khi lượng cát vượt mức bạc xả kịp, nó trở thành chất mài giữa trục và bạc.
Bạc cao su làm việc nhờ nước
Bạc đỡ trục chân vịt bôi trơn bằng nước. Nước chảy qua các rãnh dọc thân bạc để bôi trơn, làm mát và cuốn cát bùn ra ngoài. Cao su đàn hồi, nên hạt cát lọt vào được ép xuống bề mặt rồi theo rãnh thoát đi, thay vì cày trực tiếp lên trục như khi gặp vật liệu cứng. Nhờ vậy bạc chịu được nước có lẫn cát ở mức thông thường. Khi cát quá nhiều hoặc rãnh bị bít thì cơ chế này không còn kịp.
Rãnh nước trong lòng bạc
Số đo thực tế: nước đục làm bạc mòn nhanh vài lần
Đo khe hở trên các tàu lên đà thay bạc sau 1,5 đến 5 năm sử dụng, chạy ở ba môi trường: biển (nước sạch), cửa sông (nước lẫn bùn), và sông nội địa hoặc tàu nạo vét (nhiều cát và bùn), cho thấy nước càng đục thì bạc càng mòn nhanh.
| Nước tàu chạy | Khe hở tăng mỗi năm | Tuổi thọ bạc ghi nhận |
|---|---|---|
| Nước biển sạch | Khoảng 0,13–0,16 mm | Dùng được nhiều năm |
| Nước nhiều cát, bùn | Khoảng 0,6–1,0 mm, tức khoảng 4 đến 8 lần | Khoảng 1,5–2 năm |
Số liệu đo trên bạc cao su bôi trơn bằng nước nói chung, không phải số bảo hành của bạc Trí Tuệ. Bảng chỉ để thấy nước đục làm bạc mòn nhanh hơn nhiều lần.
Ba cách bạc bị mòn
Mài ba vật thể. Hạt cát kẹt giữa trục và bạc mài cả hai bề mặt. Ở nước nhiều cát bùn, đây là kiểu mòn chính.
Bề mặt bạc bong tróc. Lớp mặt của bạc bị bóc dần.
Nước làm mát kém vì rãnh bị bít. Rãnh nước tắc thì nước đi ít, nhiệt không thoát và cát không được xả.
Nguyên nhân gốc thường là tàu không có bộ lọc riêng cho nước làm mát, cộng với lỗi lắp đặt và vận hành.
Có thể làm gì để bạc bền hơn
Những việc sau suy ra từ các nguyên nhân trên:
- Lắp bộ lọc riêng cho đường nước làm mát bạc, thay vì lấy nước đục thẳng vào.
- Giữ đường nước vào và rãnh nước dọc thân bạc luôn thông. Khi lên đà, kiểm tra xem rãnh có bị bùn bít không.
- Kiểm tra trục mỗi lần thay bạc. Bề mặt trục nhám hoặc mòn làm bạc mới mòn thêm.
- Lắp đúng kỹ thuật từ đầu, xem bài Lắp bạc sai gây rung trục như thế nào.
Câu hỏi thường gặp
Bạc mòn nhanh có phải do chất lượng bạc không?
Không nhất thiết. Cùng một loại bạc nhưng khe hở tăng nhanh gấp vài lần khi tàu chạy nước nhiều cát bùn. Nước và cách lắp ảnh hưởng nhiều đến tuổi thọ.
Cần gửi gì để xưởng tư vấn bạc cho tàu chạy nước đục?
Ảnh bạc cũ và rãnh nước đã mòn, ba số đo, loại tàu và vùng sông tàu hay chạy. Nhắn Zalo 0907 299 899. Xem cách chọn dòng bạc ở trang Bạc vỏ đồng thau.